Kültür Eberhard Zangger'in Anadolu tutkusu: Hitit bulmacasında da yeni adımlar

Eberhard Zangger’in Anadolu tutkusu: Hitit bulmacasında da yeni adımlar

Atlantis, Troya, Luviler gibi Anadolu uygarlıklarını merkez alan araştırma ve tezleriyle yerleşik arkeoloji çevrelerini olduğu kadar tarihçileri de yıllardır tedirgin eden Dr. Eberhard Zangger, “Artık yeni teknolojiyle yeni sorular sorulmalı, yeni yanıtlar aranmalıdır!” çağrısını bu kez Hitit araştırmalarında yineledi. Hititlerle ilgili yeni bulgularını tartışmaya açan Dr. Zangger'e göre, İç Anadolu’da bulunan kadim Hitit kültürünün en kutsal yerlerinden Yazılıkaya’daki sanatsal yontma figürler, takvim tutulmasını sağlayan bir araç işlevinde. Araştırmalar, Doğu Akdeniz bölgesindeki Tunç Çağı kültürlerinde, dinlerin güneşe, aya ve yıldızlara önceleri düşünülenden daha çok önem verdiğini ortaya çıkardı.

Son kitabı “Luvi Uygarlığı” Türkçe olarak da yayımlanan ve itiraf edilmemiş bir ilgiyle karşılandığı anlaşılan jeoarkeolog Dr. Eberhard Zangger, bulmaca niteliğini asırlardır koruyan Hitit uygarlığının da karanlıkta kalmış köşelerini aydınlatmak zorunda olduklarını belirtti. Son dönem Anadolu araştırmalarının sonuçlarını yeni bir makale halinde okur önüne çıkarmaya hazırlanan Eberhard Zangger, bazı ön açıklamalar yaptı.

İç Anadolu’da bulunan ve kireçtaşı kayalarından oluşan Yazılıkaya açık hava tapınağının içindeki iki avluda, M.Ö. 1230 civarında kayalara yontulmuş 90’dan fazla figür bulunuyor. Tapınak, dünyanın en büyüleyici arkeolojik alanlarından biri olup, UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alıyor. İsviçreli arkeologlar ile doğa bilimcilerden oluşan disiplinler arası bir ekip, Yazılıkaya’nın mükemmel bir ay-gün takvimi işlevinde kullanılmış olabileceğini, hatta günümüzde de bu şekilde kullanılabileceğini keşfetti.

Çalışmalarını Zürih merkezli sürdüren jeoarkeolog ve Luwian Studies Vakfı’nın başkanı Dr. Eberhard Zangger (https://luwianstudies.academia.edu/EZangger) ile Basel Üniversitesi Arkeoloji Enstitüsü’nden arkeolog ve astronom Rita Gautschy, araştırma sonuçlarını İngilizce olarak “Journal of Skyscape Archeology”de yayımlıyorlar.

BULMACA BULMACALIĞINI KORUYOR

1834’ten itibaren Avrupalı araştırmacıların aşina olduğu Yazılıkaya, Fransız gezgin Charles Texier tarafından keşfedildiğinden beri büyük ilgi görmüş, ancak bu yapı bütününün asıl işlevi konusunda tatmin edici bir açıklama yapılamamıştı.

İsviçreli araştırmacılar Zangger ile Gautschy, çalışmalarının ilk sonuçlarını kamuoyu ile paylaştılar. İki araştırmacının iddialarına göre, tapınak ve kayalara yontulmuş figürler, güneş, ay ve gezegenlerin gözlemlendiği, büyük olasılıkla da Hitit rahiplerinin gökyüzündeki hareketlerin kaydını tuttuğu yerlerdi. Burada notlar da arşivleniyordu.

Özellikle tapınaktaki simgelerin sayıları, araştırmacılara göre, buranın takvim tutulan bir yer olduğunu gösteriyor. Kameri aylara işaret eden, birörnek on iki figürün, yapı bütünü içerisinde iki defa kullanıldığı kaydeden Zangger, “Kameri ayın azami 30 olan gün sayısı da tapınağın A Odasında tasvir edilmiştir. Tanrıların çoğu Luvi hiyeroglifleri ile tanımlanmıştır” diyor. Kayaya oyulmuş bu odada yıllar da 19 tanrıça ile temsil edilmiştir. 19 yıllık bir süre kameri aylarla güneş yılını eşitlemek ve doğru bir takvim elde etmek için gerekliydi. 19 yıl boyunca aralara 7 ayın ilave edilmesi gerekiyordu ve 12 aylık iki veya üç yılı 13 aylık bir yıl takip ediyordu.

TAKVİM HAYATİ ÖNEMDE

Hititler için doğru bir takvim vazgeçilmezdi. Ekim ve hasat dönemlerinin yanı sıra, yıl boyunca kutlanan 165 kadar dini bayramın zamanı da takvim sayesinde belirleniyordu. Ayrıca, Hitit kraliyet ailesi astrolojik kehanetlere önem veriyordu. Örneğin ay tutulmasının ne zaman olacağını önceden bilmek gerekiyordu, aksi takdirde kralın hayatının tehlikede olacağına inanılıyordu.

Zangger ile Gautschy, yeni çalışmalarında güneş, ay ve yıldızların Hititlerin dininde önemli bir rol oynadığını gösteren bir dizi kanıt sundu. Buna göre, Yazılıkaya’daki tapınakların dış duvarları yaz ve kış gündönümlerinde güneşin batışıyla hizalanacak şekilde ayarlanmıştı. Örneğin Kral IV. Tuthaliya’nın rölyefi yalnızca yaz gündönümünde güneşin ışınlarına maruz kalmakta, bu da, yapı bütünü içerisindeki eşsiz ışık ve gölge etkisinin özenle elde edildiğini gösteriyor. Zangger ve Gautschy, Yazılıkaya’nın da dahil olduğu Hititlerin başkenti Hattuşa’daki tapınakların, sur kapılarının ve odaların da göksel referanslara göre hizalandığını ileri sürdü.

Hattuşa’daki ilk kazıyı yürüten Berlinli antikçağ şarkiyatçısı Hugo Winckler’in günümüzden neredeyse 120 yıl önce, Yakın ve Ortadoğu’daki erken dönem uygarlıkların yıldızlara verdiği önem konusundaki fikirlerini yayınladığı zaman, araştırma dünyasında büyük bir tartışma çıktığına dikkat çeken iki araştırmacı, arkeologların kuşaklar boyunca bu konuya eğilmekten kaçındığını vurguladı. Zangger ve Gautschy’ye göre, ancak 2000 yılından sonra, güneş ile ayın Hititlerin dini -ve muhtemelen MÖ 2. binyılda var olan diğer kültürlerin dinleri- açısından özel bir önem taşıdığını savunan bilimsel makaleler yayımlanmaya başladı.

KAYNAK: https://luwianstudies.org

 

Popüler Haberler

Çağdaş Gökbel ATGB İrlanda Temsilciliği’ne atandı

İstanbul Arel Üniversitesi Gazetecilik Bölümü mezunu Çağdaş Gökbel Avrupa Türk Gazeteciler Birliği (ATGB) İrlanda Temsilciliği’ne atandı.

Almanya’da “uçan taksi” ilk kez Stuttgart’ta havalandı

Gelecekte ulaşıma yeni çözümler getirmesi planlanan uçan araç Volocopter Stuttgart’ta dört dakikalık test uçuşunu başarıyla tamamladı. Aracın birkaç yıl içinde trafiğe çıkması hedefleniyor.

Şaşırtıcı bir yaşam öyküsü: Alman Tıp Ödülü Dilek Gürsoy’a

Alman Tıp Ödülü bu yıl Almanya doğumlu cerrah Dr. Dilek Gürsoy’a verilecek. Yapay kalp alanındaki çalışmalarıyla tanınan Dr. Gürsoy, ödülünü 18 Kasım’da Düsseldorf’ta alacak.

Alman İçişleri Bakanı Seehofer’in “göçmen” kotası itiraza açık

Göçmenler ve Akdeniz'de yaşanan trajedi, Alman siyasetine damga vurmayı sürdürüyor. Gelişmeler, siyaset kadar medyanın da ana girdisini oluşturuyor.

Türk pop müziğinden nostalji rüzgarları Almanya’da esecek

Almanya’nın önde gelen kültür ve sanat kuruluşu Stuttgart Turkuaz Derneği, müzik okulu Stuttgart Klangoase desteğiyle yepyeni ve çok farklı bir konser projesiyle müzikseverlerin karşısına çıkıyor.

Tüm Haberler

Çağdaş Gökbel ATGB İrlanda Temsilciliği’ne atandı

İstanbul Arel Üniversitesi Gazetecilik Bölümü mezunu Çağdaş Gökbel Avrupa Türk Gazeteciler Birliği (ATGB) İrlanda Temsilciliği’ne atandı.
dd

Almanya’da “uçan taksi” ilk kez Stuttgart’ta havalandı

Gelecekte ulaşıma yeni çözümler getirmesi planlanan uçan araç Volocopter Stuttgart’ta dört dakikalık test uçuşunu başarıyla tamamladı. Aracın birkaç yıl içinde trafiğe çıkması hedefleniyor.
dd

Şaşırtıcı bir yaşam öyküsü: Alman Tıp Ödülü Dilek Gürsoy’a

Alman Tıp Ödülü bu yıl Almanya doğumlu cerrah Dr. Dilek Gürsoy’a verilecek. Yapay kalp alanındaki çalışmalarıyla tanınan Dr. Gürsoy, ödülünü 18 Kasım’da Düsseldorf’ta alacak.
dd

Alman İçişleri Bakanı Seehofer’in “göçmen” kotası itiraza açık

Göçmenler ve Akdeniz'de yaşanan trajedi, Alman siyasetine damga vurmayı sürdürüyor. Gelişmeler, siyaset kadar medyanın da ana girdisini oluşturuyor.
dd

Türk pop müziğinden nostalji rüzgarları Almanya’da esecek

Almanya’nın önde gelen kültür ve sanat kuruluşu Stuttgart Turkuaz Derneği, müzik okulu Stuttgart Klangoase desteğiyle yepyeni ve çok farklı bir konser projesiyle müzikseverlerin karşısına çıkıyor.
dd

Stuttgart’ta “Türkçe rock” devleri

Almanya’nın Stuttgart kentinde Sanatolia Entertainment organizasyonuyla dev bir “Türkçe rock festivali” düzenleniyor.
dd

Can Gox Nürnberg’e geliyor

Sesi ve söylediği şarkılar ile alternatif müziğin güçlü ismi Can Gox, ilk kez Nürnberg'de dinleyicileri ile buluşuyor.
dd

İlk kez bir Alman siyasetçi hakkında hakaret davası açıldı: “Ben değil Erdoğan hakaret etti”

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ilk kez bir Alman siyasetçiye hakaret davası açtı: Birlik’90 / Yeşiller partisi Federal Meclis eski Milletvekili Memet Kılıç.
dd

AfD sarsıntısının yankıları sürüyor: Öncü deprem mi, artçı deprem mi?

Almanya’da siyasi sahnede sağ popülistlerin yükselişine ilişkin kaygılar giderek artarken, Yeşil siyasetçi Memet Kılıç “deli cesareti” çağrısıyla dikkat çekti. Kılıç, ırkçı tehdide karşı geniş bir karşı blok kurulması gerektiğini hatırlattı.
dd