Kültür Eberhard Zangger'in Anadolu tutkusu: Hitit bulmacasında da yeni adımlar

Eberhard Zangger’in Anadolu tutkusu: Hitit bulmacasında da yeni adımlar

Atlantis, Troya, Luviler gibi Anadolu uygarlıklarını merkez alan araştırma ve tezleriyle yerleşik arkeoloji çevrelerini olduğu kadar tarihçileri de yıllardır tedirgin eden Dr. Eberhard Zangger, “Artık yeni teknolojiyle yeni sorular sorulmalı, yeni yanıtlar aranmalıdır!” çağrısını bu kez Hitit araştırmalarında yineledi. Hititlerle ilgili yeni bulgularını tartışmaya açan Dr. Zangger'e göre, İç Anadolu’da bulunan kadim Hitit kültürünün en kutsal yerlerinden Yazılıkaya’daki sanatsal yontma figürler, takvim tutulmasını sağlayan bir araç işlevinde. Araştırmalar, Doğu Akdeniz bölgesindeki Tunç Çağı kültürlerinde, dinlerin güneşe, aya ve yıldızlara önceleri düşünülenden daha çok önem verdiğini ortaya çıkardı.

Son kitabı “Luvi Uygarlığı” Türkçe olarak da yayımlanan ve itiraf edilmemiş bir ilgiyle karşılandığı anlaşılan jeoarkeolog Dr. Eberhard Zangger, bulmaca niteliğini asırlardır koruyan Hitit uygarlığının da karanlıkta kalmış köşelerini aydınlatmak zorunda olduklarını belirtti. Son dönem Anadolu araştırmalarının sonuçlarını yeni bir makale halinde okur önüne çıkarmaya hazırlanan Eberhard Zangger, bazı ön açıklamalar yaptı.

İç Anadolu’da bulunan ve kireçtaşı kayalarından oluşan Yazılıkaya açık hava tapınağının içindeki iki avluda, M.Ö. 1230 civarında kayalara yontulmuş 90’dan fazla figür bulunuyor. Tapınak, dünyanın en büyüleyici arkeolojik alanlarından biri olup, UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alıyor. İsviçreli arkeologlar ile doğa bilimcilerden oluşan disiplinler arası bir ekip, Yazılıkaya’nın mükemmel bir ay-gün takvimi işlevinde kullanılmış olabileceğini, hatta günümüzde de bu şekilde kullanılabileceğini keşfetti.

Çalışmalarını Zürih merkezli sürdüren jeoarkeolog ve Luwian Studies Vakfı’nın başkanı Dr. Eberhard Zangger (https://luwianstudies.academia.edu/EZangger) ile Basel Üniversitesi Arkeoloji Enstitüsü’nden arkeolog ve astronom Rita Gautschy, araştırma sonuçlarını İngilizce olarak “Journal of Skyscape Archeology”de yayımlıyorlar.

BULMACA BULMACALIĞINI KORUYOR

1834’ten itibaren Avrupalı araştırmacıların aşina olduğu Yazılıkaya, Fransız gezgin Charles Texier tarafından keşfedildiğinden beri büyük ilgi görmüş, ancak bu yapı bütününün asıl işlevi konusunda tatmin edici bir açıklama yapılamamıştı.

İsviçreli araştırmacılar Zangger ile Gautschy, çalışmalarının ilk sonuçlarını kamuoyu ile paylaştılar. İki araştırmacının iddialarına göre, tapınak ve kayalara yontulmuş figürler, güneş, ay ve gezegenlerin gözlemlendiği, büyük olasılıkla da Hitit rahiplerinin gökyüzündeki hareketlerin kaydını tuttuğu yerlerdi. Burada notlar da arşivleniyordu.

Özellikle tapınaktaki simgelerin sayıları, araştırmacılara göre, buranın takvim tutulan bir yer olduğunu gösteriyor. Kameri aylara işaret eden, birörnek on iki figürün, yapı bütünü içerisinde iki defa kullanıldığı kaydeden Zangger, “Kameri ayın azami 30 olan gün sayısı da tapınağın A Odasında tasvir edilmiştir. Tanrıların çoğu Luvi hiyeroglifleri ile tanımlanmıştır” diyor. Kayaya oyulmuş bu odada yıllar da 19 tanrıça ile temsil edilmiştir. 19 yıllık bir süre kameri aylarla güneş yılını eşitlemek ve doğru bir takvim elde etmek için gerekliydi. 19 yıl boyunca aralara 7 ayın ilave edilmesi gerekiyordu ve 12 aylık iki veya üç yılı 13 aylık bir yıl takip ediyordu.

TAKVİM HAYATİ ÖNEMDE

Hititler için doğru bir takvim vazgeçilmezdi. Ekim ve hasat dönemlerinin yanı sıra, yıl boyunca kutlanan 165 kadar dini bayramın zamanı da takvim sayesinde belirleniyordu. Ayrıca, Hitit kraliyet ailesi astrolojik kehanetlere önem veriyordu. Örneğin ay tutulmasının ne zaman olacağını önceden bilmek gerekiyordu, aksi takdirde kralın hayatının tehlikede olacağına inanılıyordu.

Zangger ile Gautschy, yeni çalışmalarında güneş, ay ve yıldızların Hititlerin dininde önemli bir rol oynadığını gösteren bir dizi kanıt sundu. Buna göre, Yazılıkaya’daki tapınakların dış duvarları yaz ve kış gündönümlerinde güneşin batışıyla hizalanacak şekilde ayarlanmıştı. Örneğin Kral IV. Tuthaliya’nın rölyefi yalnızca yaz gündönümünde güneşin ışınlarına maruz kalmakta, bu da, yapı bütünü içerisindeki eşsiz ışık ve gölge etkisinin özenle elde edildiğini gösteriyor. Zangger ve Gautschy, Yazılıkaya’nın da dahil olduğu Hititlerin başkenti Hattuşa’daki tapınakların, sur kapılarının ve odaların da göksel referanslara göre hizalandığını ileri sürdü.

Hattuşa’daki ilk kazıyı yürüten Berlinli antikçağ şarkiyatçısı Hugo Winckler’in günümüzden neredeyse 120 yıl önce, Yakın ve Ortadoğu’daki erken dönem uygarlıkların yıldızlara verdiği önem konusundaki fikirlerini yayınladığı zaman, araştırma dünyasında büyük bir tartışma çıktığına dikkat çeken iki araştırmacı, arkeologların kuşaklar boyunca bu konuya eğilmekten kaçındığını vurguladı. Zangger ve Gautschy’ye göre, ancak 2000 yılından sonra, güneş ile ayın Hititlerin dini -ve muhtemelen MÖ 2. binyılda var olan diğer kültürlerin dinleri- açısından özel bir önem taşıdığını savunan bilimsel makaleler yayımlanmaya başladı.

KAYNAK: https://luwianstudies.org

 

Popüler Haberler

Müzisyen Suavi Almanya’dan uyardı: “Alevileri tuzağa düşüremezsiniz!”

Tanınmış sanatçı Suavi, Almanya'daki konseri sonrasında Alevilere yönelik yeni oyunlar hakkında değerlendirmelerde bulundu. 

Sosyal medyada bu karikatür dolaşıyor: “Atatürk ayakkabılı Erdoğan”

Almanya’da Twitter, WhatsApp ve Facebook gibi sosyal paylaşım sitelerinden, ayağına bol gelen Atatürk ayakkabıları ile aynaya bakan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan karikatürü dolaşıyor.

Maske yok, test yok: Almanya’da Türk inşaat işçileri koronaya yakalandı

Salgın döneminde “Stuttgart 21” şantiyelerinde çalışan ve Türkiye’den getirilen 6 inşaat işçisinin koronavirüse yakalandığı haberi Almanya’da ortalığı karıştırdı. Türk inşaat firması ERFA bünyesinde çalışan 6 Türk işçide koronovirüsü tespit edilirken, ikisi hastaneye kaldırıldı. 4’ü ise barınma yerlerinde iki hafta tutulacak.

Komedyen, sunucu, oyuncu ve yazar Meltem Kaptan

İyi bir evsahibi nasıl mı olur? Bir yemek kaşığı vahşi Türk balı, bir tutam kışkırtıcı cazibe, bunları kıvırcık kafayla karıştır, üzerini de Doğubatı Vestfalya’nın esmer ekmeği ile süsle. Bu lezzetin adı Meltem, Türk-Alman uyumunun en bereketli ayartılışı...

ÇYDD BW’den Türkiye’deki öğrencilere bilgisayar desteği

Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği Baden Württemberg Türkiye‘de korona pandemisi sebebiyle eğitime uzaktan devam etmek zorunda olan öğrencilere bilgisayar desteği verebilmek için “Çağdaş Yaşam Engel Tanımaz Bilgisayar Kampanyası” başlattı.

Tüm Haberler

Alman milliyetçilerin işçi sınıfından destek alma hesapları: Sağ popülistler sendika binasını işgal etti

Sağcı eylemcilerin Alman Sendikalar Birliği sendika işgali, yeni soru işaretlerine neden oldu. Polis binaya izinsiz giren 5 milliyetçi eylemciyi itfaiye ekiplerinin yardımı ile aşağıya indirdi ve gözaltına aldı.
dd

Avusturya fena karıştı: “Büyükelçi Ozan Ceyhun Hıristiyanları aşağıladı” iddiası

Avusturya Büyükelçisi Ozan Ceyhun'un AKP destekli Ramazan toplantısında Hıristiyan ve Avusturya değerlerini rencide edici ifadelere yer verdiği iddiası Viyana'ya bir bomba gibi düştü. Açıklama için Uyum Bakanlığına davet edilen “eski solcu” Ceyhun, “Yanlış anlaşıldım” derken, konuşmanın videosunda yer alan ifadelerin kuşkuya yer bırakmadığı ileri sürüldü. 
dd

“Merkel farkı”: Almanya’nın koronavirüsle mücadelesinde kadınca yaklaşım etkili olmuş

Federal Almanya, uluslararası değerlendirmelere göre, koronavirüsle mücadelede başarılı ülkeler arasında yer alıyor. Berlin eyalet milletvekili Emine Demirbüken-Wegner bu başarının “bir kadın farkı” olarak görülmesini önerdi.
dd

AB’nin geleceği: İngilizlere göre Avrupa yeniden nasıl şekilleniyor?

Pandeminin, Avrupa Birliği’ni çözülmeye götürebileceğine dair bir  analiz İngiliz The Guardian gazetesinde yayınlandı. Çözülmenin  birden fazla adımdan oluşacağına dikkat çekilen değerlendirmede, Avrupa Birliği’nin yıkıcı darbeler alacağı belirtiliyor.  
dd

Stuttgart Başkonsolosu Öner: “Gençlerimiz 19 Mayıs ruhuyla her iki topluma da yarar sağlayacak”

Esslingen Nürtingen ve Çevresi Türk Okul Aile Birlikleri Derneği (Toab Ess/Nür) “19 Mayıs Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı” kutlamaları çerçevesinde dijital şölene damgasını vurdu.
dd

Almanya’nın dört bir köşesinde Atatürk’ün Gençliğe Hitabesi’ni okudular

Almanya’daki Türkiye kökenli gençler ülkenin dört bir yanında çektikleri videolarla özel bir 19 Mayıs kutlaması gerçekleştirdiler.
dd

Kabare ustası Muhsin Omurca: “Korona çağının ‘en komiği’ sağ popülistler”

Muhsin Omurca korona yasağı karşıtlarına  seslendi: “Koronanın ‘en komiği’ sağ popülistler ve komplo teoriciler. Ne kadar komik olduklarını bilseler bu işten iyi para kazanırlardı”
dd

Stuttgart korona gösterilerinin kalesine dönüştü: Polis ceza yağdırdı

Almanya'da kentlerde düzenlenen korona önlemlerini protesto gösterileri bir kez daha sağ popülistlerin ve komplo teoricilerin şovuna dönüştü. Haftalardır korona yasağı karşıtlarının eylemlerine sahne olan Stuttgart adeta salgın gösterilerinin kalesi durumunda. Polis kurallara uymayan eylemcilere ceza yağdırdı.
dd