Kültür Eberhard Zangger'in Anadolu tutkusu: Hitit bulmacasında da yeni adımlar

Eberhard Zangger’in Anadolu tutkusu: Hitit bulmacasında da yeni adımlar

Atlantis, Troya, Luviler gibi Anadolu uygarlıklarını merkez alan araştırma ve tezleriyle yerleşik arkeoloji çevrelerini olduğu kadar tarihçileri de yıllardır tedirgin eden Dr. Eberhard Zangger, “Artık yeni teknolojiyle yeni sorular sorulmalı, yeni yanıtlar aranmalıdır!” çağrısını bu kez Hitit araştırmalarında yineledi. Hititlerle ilgili yeni bulgularını tartışmaya açan Dr. Zangger'e göre, İç Anadolu’da bulunan kadim Hitit kültürünün en kutsal yerlerinden Yazılıkaya’daki sanatsal yontma figürler, takvim tutulmasını sağlayan bir araç işlevinde. Araştırmalar, Doğu Akdeniz bölgesindeki Tunç Çağı kültürlerinde, dinlerin güneşe, aya ve yıldızlara önceleri düşünülenden daha çok önem verdiğini ortaya çıkardı.

Son kitabı “Luvi Uygarlığı” Türkçe olarak da yayımlanan ve itiraf edilmemiş bir ilgiyle karşılandığı anlaşılan jeoarkeolog Dr. Eberhard Zangger, bulmaca niteliğini asırlardır koruyan Hitit uygarlığının da karanlıkta kalmış köşelerini aydınlatmak zorunda olduklarını belirtti. Son dönem Anadolu araştırmalarının sonuçlarını yeni bir makale halinde okur önüne çıkarmaya hazırlanan Eberhard Zangger, bazı ön açıklamalar yaptı.

İç Anadolu’da bulunan ve kireçtaşı kayalarından oluşan Yazılıkaya açık hava tapınağının içindeki iki avluda, M.Ö. 1230 civarında kayalara yontulmuş 90’dan fazla figür bulunuyor. Tapınak, dünyanın en büyüleyici arkeolojik alanlarından biri olup, UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alıyor. İsviçreli arkeologlar ile doğa bilimcilerden oluşan disiplinler arası bir ekip, Yazılıkaya’nın mükemmel bir ay-gün takvimi işlevinde kullanılmış olabileceğini, hatta günümüzde de bu şekilde kullanılabileceğini keşfetti.

Çalışmalarını Zürih merkezli sürdüren jeoarkeolog ve Luwian Studies Vakfı’nın başkanı Dr. Eberhard Zangger (https://luwianstudies.academia.edu/EZangger) ile Basel Üniversitesi Arkeoloji Enstitüsü’nden arkeolog ve astronom Rita Gautschy, araştırma sonuçlarını İngilizce olarak “Journal of Skyscape Archeology”de yayımlıyorlar.

BULMACA BULMACALIĞINI KORUYOR

1834’ten itibaren Avrupalı araştırmacıların aşina olduğu Yazılıkaya, Fransız gezgin Charles Texier tarafından keşfedildiğinden beri büyük ilgi görmüş, ancak bu yapı bütününün asıl işlevi konusunda tatmin edici bir açıklama yapılamamıştı.

İsviçreli araştırmacılar Zangger ile Gautschy, çalışmalarının ilk sonuçlarını kamuoyu ile paylaştılar. İki araştırmacının iddialarına göre, tapınak ve kayalara yontulmuş figürler, güneş, ay ve gezegenlerin gözlemlendiği, büyük olasılıkla da Hitit rahiplerinin gökyüzündeki hareketlerin kaydını tuttuğu yerlerdi. Burada notlar da arşivleniyordu.

Özellikle tapınaktaki simgelerin sayıları, araştırmacılara göre, buranın takvim tutulan bir yer olduğunu gösteriyor. Kameri aylara işaret eden, birörnek on iki figürün, yapı bütünü içerisinde iki defa kullanıldığı kaydeden Zangger, “Kameri ayın azami 30 olan gün sayısı da tapınağın A Odasında tasvir edilmiştir. Tanrıların çoğu Luvi hiyeroglifleri ile tanımlanmıştır” diyor. Kayaya oyulmuş bu odada yıllar da 19 tanrıça ile temsil edilmiştir. 19 yıllık bir süre kameri aylarla güneş yılını eşitlemek ve doğru bir takvim elde etmek için gerekliydi. 19 yıl boyunca aralara 7 ayın ilave edilmesi gerekiyordu ve 12 aylık iki veya üç yılı 13 aylık bir yıl takip ediyordu.

TAKVİM HAYATİ ÖNEMDE

Hititler için doğru bir takvim vazgeçilmezdi. Ekim ve hasat dönemlerinin yanı sıra, yıl boyunca kutlanan 165 kadar dini bayramın zamanı da takvim sayesinde belirleniyordu. Ayrıca, Hitit kraliyet ailesi astrolojik kehanetlere önem veriyordu. Örneğin ay tutulmasının ne zaman olacağını önceden bilmek gerekiyordu, aksi takdirde kralın hayatının tehlikede olacağına inanılıyordu.

Zangger ile Gautschy, yeni çalışmalarında güneş, ay ve yıldızların Hititlerin dininde önemli bir rol oynadığını gösteren bir dizi kanıt sundu. Buna göre, Yazılıkaya’daki tapınakların dış duvarları yaz ve kış gündönümlerinde güneşin batışıyla hizalanacak şekilde ayarlanmıştı. Örneğin Kral IV. Tuthaliya’nın rölyefi yalnızca yaz gündönümünde güneşin ışınlarına maruz kalmakta, bu da, yapı bütünü içerisindeki eşsiz ışık ve gölge etkisinin özenle elde edildiğini gösteriyor. Zangger ve Gautschy, Yazılıkaya’nın da dahil olduğu Hititlerin başkenti Hattuşa’daki tapınakların, sur kapılarının ve odaların da göksel referanslara göre hizalandığını ileri sürdü.

Hattuşa’daki ilk kazıyı yürüten Berlinli antikçağ şarkiyatçısı Hugo Winckler’in günümüzden neredeyse 120 yıl önce, Yakın ve Ortadoğu’daki erken dönem uygarlıkların yıldızlara verdiği önem konusundaki fikirlerini yayınladığı zaman, araştırma dünyasında büyük bir tartışma çıktığına dikkat çeken iki araştırmacı, arkeologların kuşaklar boyunca bu konuya eğilmekten kaçındığını vurguladı. Zangger ve Gautschy’ye göre, ancak 2000 yılından sonra, güneş ile ayın Hititlerin dini -ve muhtemelen MÖ 2. binyılda var olan diğer kültürlerin dinleri- açısından özel bir önem taşıdığını savunan bilimsel makaleler yayımlanmaya başladı.

KAYNAK: https://luwianstudies.org

 

Popüler Haberler

Memet Kılıç ZDF’e konuştu: “Demokratik kesim sesini gür çıkarmalı”

Avrupa’daki ırkçı terör tehlikesinin boyutlarını tüm çıplaklığıyla ortaya koyan Hanau’daki katliama ilişkin konuşan Birlik’90/Yeşiller Partili politikacı Memet Kılıç Almanya’daki toplumun geniş kısmını oluşturan demokratik kesimlerinin seslerini çok daha güçlü çıkarmakla yükümlü olduğunu dile getirdi.

Sosyalist yazarın sağcı oğlu: Ozan Ceyhun Avusturya Büyükelçisi oldu

12 Eylül'de arananlar listesinde yer alan ve darbeden bir süre sonra Viyana'ya kaçmayı başaran Ozan Ceyhun, uzun yıllar “Alman solunda” faaliyet gösterip Avrupa Parlamentosu'nda görev yaptıktan sonra AKP'li oldu ve sonunda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından Avusturya Büyükelçiliğine atandı.

“Göç ve Sömürü” etkinliği 23 Şubat’ta Münih’te

Nâzım Hikmet Kültür Merkezi Münih Birimi tarafından düzenlenen bir gecede, Türkiye e benzeri ülkelerden Federal Almanya'ya emek göçünün çeşitli alanlardaki sonuçları tartışmaya açılacak. Özellikle beyin göçünün yaratacağı “çoklu travmalar” büyüteç altına alınacak.

Başarılı “Gymnasium“ öğrencileri bu yıl da ödüllendirilecek

Stuttgart Başkonsolosluğu, Türk toplumunun eğitimine verdiği önemi vurgulamak ve lise (Gymnasium) düzeyinde eğitime ilgiyi teşvik etmek için her yıl “bir kız ve bir erkek öğrenci”yi ödüllendiriyor.

Sosyal medyada bu karikatür dolaşıyor: “Atatürk ayakkabılı Erdoğan”

Almanya’da Twitter, WhatsApp ve Facebook gibi sosyal paylaşım sitelerinden, ayağına bol gelen Atatürk ayakkabıları ile aynaya bakan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan karikatürü dolaşıyor.

Tüm Haberler

Sosyalist yazarın sağcı oğlu: Ozan Ceyhun Avusturya Büyükelçisi oldu

12 Eylül'de arananlar listesinde yer alan ve darbeden bir süre sonra Viyana'ya kaçmayı başaran Ozan Ceyhun, uzun yıllar “Alman solunda” faaliyet gösterip Avrupa Parlamentosu'nda görev yaptıktan sonra AKP'li oldu ve sonunda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından Avusturya Büyükelçiliğine atandı.
dd

Memet Kılıç ZDF’e konuştu: “Demokratik kesim sesini gür çıkarmalı”

Avrupa’daki ırkçı terör tehlikesinin boyutlarını tüm çıplaklığıyla ortaya koyan Hanau’daki katliama ilişkin konuşan Birlik’90/Yeşiller Partili politikacı Memet Kılıç Almanya’daki toplumun geniş kısmını oluşturan demokratik kesimlerinin seslerini çok daha güçlü çıkarmakla yükümlü olduğunu dile getirdi.
dd

Katliamın ardından Avrupalı Türk gazeteciler tek ses: Susarsak sıra hepimize gelecek

Almanya'nın Hanau kentinde bir nargile bara saldırı düzenlenmiş saldırıda en az 9 kişi hayatını kaybetti. Aşırı sağcıların düzenlediği saldırıda ölenlerin beşi Türk kökenli. Alman yetkililer saldırı ırkçı bir terör saldırısı olarak niteledi.  Avrupa'da yaşayan Türk gazeteciler de saldırıyı ortak bir metinle kınadı. 
dd

Federal Almanya Cumhurbaşkanı ırkçı saldırıyı “terör eylemi” olarak tanımladı

Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier Hanau'daki saldırı nedeniyle endişe içinde olduğunu belirtirken, “Irkçı nefretin tehdidi altında olan insanların yanındayım” dedi.
dd

Uluslararası Berlin Film Festivali başlıyor: Berlinale Türkiyesiz

Uluslararası Berlin Film Festivali 70'inci kez bugün başlıyor. Festivalin açılış filmi Philippe Falardeau imzalı “My Salinger Year” olacak. Festivalde bu yıl Türkiye'den film yer almıyor.
dd

Avrupa’dan Hanau taziyesi: “Birlikte yas tutuyoruz”

Almanya'nın Hanau kentinde 9 kişinin ölümüyle sonuçlanan silahlı saldırıya ilişkin Avrupa Birliği’nden de taziye açıklamaları geldi.
dd

Almanya’da “tehlikeli” aşırı sağcı sayısı katlanarak arttı: Berlin çare arıyor

Almanya’da tehlike arz eden aşırı sağcıların sayısındaki artış endişe verici boyut alıyor. Sayının 2012 yılından bu yana beş kat arttığı bildiriliyor.
dd

Almanya’da ırkçı katliam: Göçmenler kadar Berlin de panikte

Almanya’nın Hanau kentinde daha çok yabancıların gittiği iki nargile bara düzenlenen silahlı saldırıda 9 kişi hayatını kaybetti. Saldırının faili olduğu tahmin edilen kişi evinde annesi ile birlikte ölü olarak bulundu. Saldırganın radikal sağcı olduğu yolundaki tahminler, kesinleşirken, soruşturmayı Federal Başsavcılık üstlendi.
dd

Almanya’da ırkçı partiye işçiler tepki gösteriyor: “Faşistlerle işbirliğine hayır”

Federal Almanya'nın özellikle doğu eyaletlerinde sıçramalı bir büyüme gösteren aşırı sağcı AfD'ye karşı tepkiler işçiler tarafından sokağa taşındı.
dd